Prof. dr hab. Tadeusz Kowalski „Gospodarka w czasach post-prawdy” – relacja z wykładu

Post-prawda (post-truth) stała się pojęciem, które wg Oxford Dictionary było słowem roku 2016. W trakcie wykładu prof. Kowalski zdefiniował pojęcie post-prawdy, które określa wykorzystywanie potocznych uprzedzeń, bądź kreowanie nowych, niemających związku z faktami, celem ukształtowania opinii, w komunikacji z przeciętnym obywatelem. Drugie istotne dla wykładu pojęcie to populizm gospodarczy, który oprócz tego, że posługuje się narzędziem post-prawdy, opiera się na postulacie redystrybucji dochodu i obietnicy wzrostu gospodarczego. Nie bierze przy tym pod uwagę negatywnych skutków szczodrych obietnic. Przeciętny wyborca nie zada sobie trudu, aby je zgłębić i sprawdzić, chętnie zagłosuje na tego, kto obieca mu najwięcej. Tą drogą tworzy się baza społeczna uwikłana w redystrybucję nie związaną z wkładem do gospodarki.

IMG_2557

Rozwój populizmu jest jednym ze skutków globalizacji, która ma swoich wygranych i przegranych. Zwycięzcy to stosunkowo wąska grupa tych, którzy są kreatorami postępu technicznego. Przegrani to ci, którzy z różnych powodów nie nadążają za zmianami, pozostają na ich marginesie. To właśnie ta grupa jest celem populistycznych polityków. Przykładem takiego polityka jest Donald Trump – wypowiada się w imieniu przegranych, sam będąc beneficjentem globalizacji – jako przedstawiciel grupy właścicieli kapitału. Tymczasem skala korzyści tej ostatniej grupy społecznej była tym większa, że w świecie rozwiniętym od lat 90-tych systemowo rósł udział kapitału kosztem siły roboczej.

IMG_2554

Dodatkowym czynnikiem, wpływającym na przemiany społeczne, stały się rodzące się w tym czasie i przeżywające burzliwy rozwój media społecznościowe, które spowodowały skrzywienie obrazu świata. Osoby korzystające z tych mediów mogą odnieść wrażenie, że ich opinie są powszechne. Zginęły autorytety. Nie ma już filtra w postaci tradycyjnych mediów, przekazujących w miarę obiektywny obraz rzeczywistości. W dodatku przekonanie o prawdziwości jakiegoś zjawiska ugruntowuje się w miarę częstego powtarzania, co dotyczy także fałszywych komunikatów, w tym post-prawd. Równocześnie media społecznościowe położyły kres elementarnej przyzwoitości w komunikacji.

IMG_2572

Tę sytuację wykorzystują partie polityczne, które dążą do zdobycia władzy. Urabiają „oczywistą oczywistość”. Następuje spodlenie gry politycznej, a osoby przyzwoite czują się zniechęcone wobec świata polityki. Opierając się na modelu A. Downs’a, możemy stwierdzić, że partia polityczna zrobi wszystko, żeby zdobyć władzę. Natomiast przeciętny potencjalny wyborca nie podejmie wysiłku, żeby sprawdzić konsekwencje składanych mu obietnic – żąda natychmiastowych efektów. Jest on określany mianem tzw. „środkowego wyborcy” i jest celem każdego ugrupowania, które chce zdobyć władzę.

Pan Profesor podał i szeroko omówił dwa przykłady populizmu gospodarczego w kampaniach wyborczych 2015r.:

Prezydent Andrzej Duda w trakcie kampanii wyborczej głosił: „Nie wierzcie, że nie ma pieniędzy… Zasługujecie na przywrócenie wcześniejszych emerytur”.

A premier Beata Szydło w kampanii parlamentarnej korzystała z haseł: „Polska w ruinie” oraz „500 zł na każde dziecko”, zamienione później na „każde drugie dziecko”.

IMG_2595

Następnie prof. Kowalski wskazał, do czego prowadzi zwycięstwo ugrupowania hołdującego post-prawdzie, a także przedstawił i omówił krótkoterminowe i długoterminowe skutki populizmu. Poznaliśmy bardzo ciekawe i często szokujące dane dotyczące sytuacji gospodarki Polski na tle porównywalnych z nią gospodarek europejskich, tj. krajów Europy środkowej oraz południa Europy, które stoją w opozycji do tez, głoszonych przez populistycznych polityków.

Na koniec prof. Kowalski przedstawił 4 filary, na których opierać się musi stabilna i owocna demokracja. Są to: Obywatele (muszą być lojalni wobec państwa, a nie wobec swoich grup), Strażnicy (sędziowie, urzędnicy, mundurowi – muszą kierować się dobrem wspólnym), Rynki (muszą być regulowane przez państwo), Prawo (musi być spójne i nowoczesne, wdrażane z przyzwoitością wg reguł demokratycznych).

Po wykładzie miała miejsce długa i ciekawa dyskusja, w której Pan Profesor, w odpowiedzi na pytania uczestników, rozwinął wątki zaprezentowane w wykładzie.

IMG_2636 IMG_2652 IMG_2662 IMG_2544

Ewa Ciesielska

Latający Uniwersytet Demokracji

Komitet Obrony Demokracji Wielkopolska