Wykład Latającego Uniwersytetu Demokracji – prof. W. Łazuga „Skąd moda na narodową prawicę?”

W ramach Latającego Uniwersytetu Demokracji odbył się po raz kolejny wykład otwarty – w dniu 10 listopada 2016 r. wysłuchaliśmy ciekawego i aktualnego wykładu pt.: „Skąd moda na narodową prawicę?”. Tym razem mieliśmy okazję wysłuchać znanego i cenionego wykładowcy, prof. Waldemara Łazugi, specjalisty w zakresie myśli politycznej XIX i XX w., autora wielu prac naukowych, m.in. o Gabrielu Narutowiczu.

lud_2016-11-10__01

Prof. Łazuga przedstawił w interesujący i barwny sposób wczesną myśl narodowo-demokratyczną (począwszy od działających na przełomie XIX i XX w. Z. Balickiego i J. L. Popławskiego) oraz ewolucję poglądów Romana Dmowskiego – uważanego za ojca myśli narodowej prawicy, którego poglądy były dla jego następców punktem odniesienia do tego stopnia, że wśród narodowców po 26 r. trwał spór, kto jest wierniejszy myśli Dmowskiego.

Charakterystyczne dla idei endeckich, a przynoszące zgubne skutki, okazało się uznanie, że poczucie przynależności narodowej to nie kwestia wyboru, lecz kwestia instynktu, że przynależność narodowa jest wrodzona i dziedziczona.

lud_2016-11-10__02lud_2016-11-10__03lud_2016-11-10__04

W znanym sporze z Piłsudskim, o to, kto jest dla Polski większym zagrożeniem, większym wrogiem, Dmowski prezentował pogląd, że bardziej zagrażają nam nie Rosja, lecz Niemcy, ponieważ przez swoją wyższość cywilizacyjną mogą doprowadzić do zdominowania, zgermanizowania Polaków pod względem duchowym.

Jednocześnie prof. Łazuga podkreślił niewątpliwie ważną rolę, jaką odegrał Dmowski w trakcie konferencji wersalskiej, oraz wagę porozumienia, jakie połączyło w tym okresie Piłsudskiego i Dmowskiego – porozumienia w imię dobra wspólnego.

lud_2016-11-10__05 lud_2016-11-10__06

Okres 20-lecia okazał się być czasem radykalizacji poglądów Dmowskiego oraz całego obozu Narodowej Demokracji. Narastał antysemityzm, pojawił się pogląd, że „katolicyzm jest istotą polskości”, poczucie polskości miało zaś być oparte na instynkcie; budowane i pogłębiane było poczucie zagrożenia przez wrogów wewnętrznych (tu właśnie miejsce znajduje narastający antysemityzm) oraz zewnętrznych. Rozwijała się niechęć do liberalizmu, wolnego rynku i przepływu kapitału, a nawet do nowoczesności (wynalazków).

W późnych latach 30-tych nasila się fascynacja faszyzmem włoskim („wprowadzili porządek”) i hitleryzmem (Niemcy są coraz bardziej niemieckie, a Żydzi zostali pozbawieni wpływów). Antysemityzm, zwłaszcza u Jędrzeja Giertycha, zmienia się wręcz w żydocentryzm (za wszelkie zło odpowiadają Żydzi, którzy są wszędzie i wszędzie szkodzą).

lud_2016-11-10__07 lud_2016-11-10__08

Podejmując się próby zdiagnozowania przyczyn obecnego renesansu ideologii narodowo-prawicowej, prof. Łazuga wskazał na zatracenie hierarchii we współczesnym świecie, na brak możliwości komunikowania się wobec braku wspólnych mianowników, na sięganie przez młodych po monoideę w celu uproszczenia wizji świata (który przecież w rzeczywistości nie jest prosty i jednowymiarowy). W dodatku w zmaganiu się ze zrozumieniem świata nie pomaga młodym poszatkowana, ograniczona wiedza.

Prof. Łazuga dostrzega winę starszego pokolenia, które uwierzyło, że przejście do demokracji liberalnej rozwiązało wszelkie problemy, a świadomość społeczeństwa będzie się sama budowała i rozwijała w pożądanym kierunku.

Nadzieję widzi jedynie w rozmowie, opartej na szacunku dla oponenta.

lud_2016-11-10__09

Temat wykładu wywołał ożywioną dyskusję, w trakcie której poruszono kwestie przyszłości, tego w jakim kierunku może rozwinąć się sytuacja w Polsce – prof. Łazuga zauważył, że w obecnym młodym pokoleniu pojawiła się tęsknota za emocją, fascynacja wojaczką, postrzeganie wojska od strony „paradnej”. Narasta niezadowolenie i „wkurzenie”, choć jego powody są niejasne, rośnie zaś poziom pesymizmu. Według prof. Łazugi trudno było nie znaleźć analogii do sytuacji w Europie przed I wojną światową.

Pojawiło się też pytanie, skąd w młodym pokoleniu fascynacja Rosją i Putinem. Prof. Łazuga postrzega to jako wyraz tęsknoty za silną, autorytarną władzą, za monoideą, jako wyraz ucieczki od wolności.

Młodzi zafascynowani ideologią narodową wydają się pragnąć życia w świecie prostym, zrozumiałym, zhierarchizowanym, uporządkowanym, w świecie jasnych zasad.

lud_2016-11-10__10 lud_2016-11-10__11

Student prof. Łazugi, obecny na wykładzie, a będący przedstawicielem środowisk, których dotyczył wykład, zwrócił uwagę, że wbrew rozpowszechnionym poglądom młode pokolenie sięga po lektury, zaś starsze pokolenie okazuje młodzieży lekceważenie.

Prof. Łazuga zakończył wykład nieco przewrotnym wezwaniem, by ograniczyć politykę historyczną, bo „nie powinniśmy żyć trumnami”, lecz powinniśmy w większym stopniu żyć przyszłością.

Wykład spotkał się z niezwykle żywym przyjęciem, a wielu słuchaczy wyrażało radość z udziału w ciekawym, kształcącym i wciągającym wykładzie oraz podziw dla wiedzy, erudycji i osobowości prof. Łazugi.

lud_2016-11-10__12 lud_2016-11-10__13 lud_2016-11-10__14

Zarówno osoba prof. Waldemara Łazugi, jak i aktualny temat sprawiły, że sala była pełna. Cieszymy się, że wykłady Latającego Uniwersytetu Demokracji przyciągają coraz więcej zainteresowanych. Oby w przyszłości udało się nam równie trafnie odpowiedzieć na potrzeby słuchaczy!

Do zobaczenia na następnym wykładzie Latającego Uniwersytetu Demokracji!

Latający Uniwersytet Demokracji

Komitet Obrony Demokracji Wielkopolska

Zdj. Waldemar Andrzej Jóźwiak

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *